مركز اطلاعات و مدارك اسلامى

548

فرهنگ نامه اصول فقه ( فارسى )

طلب ايقاعى ر . ك : طلب انشايى طلب به صيغه ر . ك : امر به صيغه طلب به ماده ر . ك : امر به ماده طلب تام ر . ك : طلب وجوبى طلب تشريعى سعى در تحصيل غير مباشري مطلوب ، به وسيله انشاى امر طلب تشريعى ، مقابل طلب تكوينى ، و به معناى سعى براى تحصيل مطلوب در خارج ، از طريق امر كردن به كسى و وادار نمودن او به انجام آن مىباشد ؛ به بيان ديگر ، كوشش براى رسيدن به مطلوب خارجى به وسيله انشاى امر ( تكليف نمودن و جعل قانون ) و برانگيختن مأمور ، به سوى تحقق مطلوب در خارج را « طلب تشريعى » مىگويند . نكته : طلبى كه از امر فهميده مىشود ، طلب حقيقى و تكوينى نيست ، بلكه طلب انشايى است ، چه به صيغه افعل باشد ، چه به ماده طلب ، چه به ماده امر و چه غير آنها . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 76 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 13 . آخوند خراسانى ، محمد كاظم بن حسين ، كفاية الاصول ، ص 84 . طلب تكوينى سعى در تحصيل مباشرى مطلوب طلب تكوينى ، مقابل طلب تشريعى ، و به معناى تلاش براى دست‌يابى به مطلوب در خارج ، به صورت مباشرى ( مستقيم ) است ؛ يعنى خود شخص طلب‌كننده ، براى تحصيل مطلوب ، حركت مىكند ، نه اينكه ديگرى را روانه كند ، مانند شخص تشنه كه براى دست‌يابى به آب به راه مىافتد . صدر ، محمد باقر ، دروس فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 76 . صدر ، محمد باقر ، بحوث فى علم الاصول ، ج 2 ، ص 13 . طلب جدّى طلب داراى قصد واقعى بر تحصيل مطلوب طلب جدّى ، مقابل طلب صورى و از اقسام طلب انشايى بوده و به طلبى گفته مىشود كه در آن قصد انشاى واقعى براى رسيدن به مطلوب خارجى وجود دارد ؛ به خلاف طلب صورى كه چنين قصدى در آن وجود ندارد ، مانند اينكه مولا به بنده‌اش بگويد : « برايم آب بياور » و قصد او آزمودن وى نباشد ، بلكه واقعا تشنه باشد . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 1 ، ص ( 419 - 416 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 3 ، ص 225 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 61 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 106 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 264 . طلب حتمى ر . ك : طلب وجوبى طلب حقيقى ( حالات لفظ ) ر . ك : طلب جدّى طلب حقيقى ( حالات نفس ) خواست واقعى انسان نسبت به تحقق مطلوب طلب حقيقى ، مقابل طلب انشايى ، و به معناى خواست واقعى و باطنى انسان است كه به منظور دست‌يابى به مطلوب خارجى اظهار مىگردد . طلب حقيقى يكى از صفت‌هاى نفس و قائم به آن است . وقتى گفته مىشود فلان چيز مطلوب حقيقى مولا است ، يعنى خواست درونى و حقيقى وى به تحقق آن در خارج تعلق گرفته است . تحقق طلب حقيقى ، به وجود لفظ و كلام ( مثل امر ) منوط نيست . نكته اول : طلب حقيقى ، مصداق خارجى طلب ، يعنى طلب به « حمل شايع صناعى » است ؛ بر خلاف طلب انشايى كه مصداق مفهومى طلب ، محسوب مىگردد . نكته دوم : ميان طلب حقيقى و طلب انشايى ملازمه‌اى وجود ندارد ؛ براى مثال ، در اوامر امتحانى ، طلب انشايى وجود دارد ، اما طلب حقيقى وجود ندارد ، چنان‌كه امكان دارد طلب حقيقى كه قائم به نفس است ، مبرزى نداشته باشد ؛ يعنى با انشا ، طلب ابراز نشود . فاضل لنكرانى ، محمد ، كفاية الاصول ، ج 1 ، ص ( 419 - 416 ) . فاضل لنكرانى ، محمد ، سيرى كامل در اصول فقه ، ج 3 ، ص 225 . سبزوارى ، عبد الاعلى ، تهذيب الاصول ، ج 1 ، ص 61 . شيرازى ، محمد ، الوصول الى كفاية الاصول ، ج 2 ، ص 106 . حكيم ، محمد سعيد ، المحكم فى اصول الفقه ، ج 1 ، ص 264 . طلب خارجى ر . ك : طلب حقيقى ( حالات نفس ) طلب صورى طلب فاقد قصد واقعى بر تحصيل مطلوب طلب صورى ، از اقسام طلب انشايى و در مقابل طلب جدى بوده و عبارت است از طلبى كه در آن قصد انشاى واقعى براى